DeFi là gì?

DeFi là viết tắt của tài chính phi tập trung (decentralised finance): các dịch vụ tài chính do hợp đồng thông minh trên một blockchain công khai vận hành, không phải do một công ty. Bạn dùng chúng từ chính ví của mình. Bài học này giải thích điều đó có nghĩa là gì và không có nghĩa là gì.

Cùng dịch vụ, khác người vận hành

Ngân hàng hay sàn giao dịch là một công ty giữ tiền của bạn và ghi chép sổ sách. Trong DeFi, một hợp đồng thông minh làm việc đó. Bài học 7 đã mô tả hợp đồng thông minh là một chương trình lưu trên blockchain và chạy đúng như đã viết.

Phần lớn DeFi chạy trên Ethereum và các mạng xây trên nó. Các dịch vụ chính khá quen thuộc:

Hoán đổi token này lấy token khác trên sàn giao dịch phi tập trung
Cho vay token để nhận lãi
Đi vay bằng cách thế chấp token bạn đã có
Stablecoin, đã nói ở Bài học 10, thứ mà hầu hết những phần còn lại dựa vào

Điều gì khác biệt

Bạn giữ khóa của mình. Hợp đồng chỉ di chuyển token của bạn khi bạn ký giao dịch. Không phải mở tài khoản, không có xác minh danh tính.
Không bao giờ đóng cửa. Thị trường chạy mọi giờ, mọi ngày.
Mã và sổ sách đều công khai. Ai cũng có thể xem xét một hợp đồng và mọi giao dịch nó đã xử lý.
Các dịch vụ kết nối với nhau. Token bạn nhận từ dịch vụ này có thể dùng làm tiền gửi ở dịch vụ khác. Điều đó rất mạnh, và cũng có nghĩa là sự cố ở một nơi có thể lan sang nơi khác.

Những gì bạn từ bỏ

Không có bộ phận hỗ trợ, không đặt lại mật khẩu, không bảo hiểm tiền gửi. Giao dịch bạn đã ký là cuối cùng. Nếu hợp đồng có lỗi, hoặc bạn phê duyệt nhầm, không ai có nghĩa vụ bồi thường cho bạn.

Mỗi thao tác còn tốn phí mạng lưới, và giao dịch thất bại cũng mất phí. Bài học 32 nói về gas.

Nó phi tập trung đến mức nào?

Ít hơn cái tên gợi ý. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã nghiên cứu DeFi vào năm 2021 và kết luận rằng "phi tập trung hoàn toàn trong DeFi là ảo tưởng".

Với bất kỳ dịch vụ nào, có ba điều đáng kiểm tra:

Ai có thể thay đổi mã? Nhiều hợp đồng có thể được nâng cấp bởi một nhóm nhỏ nắm giữ khóa đặc biệt.
Ai bỏ phiếu? Người nắm giữ token quản trị quyết định các thay đổi. Những token này thường tập trung trong tay nhà sáng lập và nhà đầu tư đầu tiên.
Ai vận hành trang web? Hợp đồng có thể công khai, nhưng trang web bạn dùng để truy cập nó thường do một công ty vận hành. Nó có thể bị gỡ xuống, bị thay đổi hoặc bị kẻ lừa đảo sao chép.

Cùng nghiên cứu đó cho thấy vào thời điểm ấy DeFi chủ yếu được dùng để đầu cơ và kinh doanh chênh lệch giá, chứ không phải cho tài chính hằng ngày.

Trước khi thử

Hoàn thành Cấp độ 2 trước. DeFi chỉ hoạt động từ một ví do bạn kiểm soát.
Bắt đầu với số tiền mà mất đi cũng chẳng sao.
Đọc mọi yêu cầu của ví trước khi ký. Bài học 37 giải thích về phê duyệt.
Ưu tiên những dịch vụ đã hoạt động nhiều năm và công bố kiểm toán độc lập. Kiểm toán giảm rủi ro. Nó không xóa bỏ rủi ro.

Bốn bài học tiếp theo nói về hoán đổi, cho vay, lợi nhuận đến từ đâu và những gì có thể sai.