Lãi vốn và giá vốn

Mỗi lần định đoạt tiền mã hóa, bạn tính ra một con số: khoản lãi hoặc khoản lỗ. Bài học này chỉ ra cách tính theo quy định của Mỹ, và những gì làm thay đổi số thuế phải nộp.

Phép tính

Lãi hoặc lỗ = số bạn nhận được − giá vốn của bạn

Giá vốn (cost basis) là số tiền bạn đã bỏ ra cho số tiền mã hóa đó. Với một lần mua, đó là giá bạn đã trả. IRS cho phép bạn cộng thêm chi phí giao dịch khi mua, như phí sàn và gas. Chi phí khi bán thì được trừ vào số bạn nhận được.

Một ví dụ:

Bạn mua 1 ETH với giá 2.000 USD và trả 20 USD phí. Giá vốn của bạn là 2.020 USD.
Sau đó bạn bán nó với giá 3.000 USD và trả 30 USD phí. Bạn nhận được 2.970 USD.
Khoản lãi của bạn là 2.970 − 2.020 = 950 USD.

Không có hồ sơ về số tiền đã trả, bạn không thể chứng minh giá vốn. Đó là lý do Bài học 59 nói về hồ sơ.

Ngắn hạn và dài hạn

Thời gian bạn nắm giữ quyết định thuế suất.

Một năm trở xuống: lãi ngắn hạn, bị đánh thuế theo cùng thuế suất với thu nhập thông thường của bạn.
Hơn một năm: lãi dài hạn, bị đánh thuế 0%, 15% hoặc 20% tùy theo thu nhập.

Thời gian nắm giữ bắt đầu từ ngày sau ngày bạn có được số tiền mã hóa đó.

Với hầu hết mọi người, thuế suất dài hạn thấp hơn. Năm 2025, người khai thuế độc thân có thu nhập chịu thuế tới 48.350 USD phải nộp 0% trên khoản lãi dài hạn. Các ngưỡng thay đổi mỗi năm, nên hãy kiểm tra ngưỡng hiện hành.

Bán sớm một ngày có thể biến khoản lãi dài hạn thành lãi ngắn hạn. Hãy kiểm tra ngày tháng trước khi bán.

Bạn đã bán những coin nào?

Giả sử bạn mua 1 ETH với giá 1.500 USD, thêm một ETH nữa với giá 2.500 USD, và giờ bán một ETH với giá 3.000 USD. Khoản lãi của bạn là 1.500 hoặc 500 USD, tùy bạn đã bán cái nào.

Quy định của Mỹ đưa ra hai câu trả lời:

Xác định cụ thể. Bạn chọn những đơn vị mình bán, và lưu hồ sơ đầy đủ chứng minh điều đó.
Nhập trước, xuất trước. Nếu bạn không xác định đơn vị, những đơn vị có được sớm nhất được tính là bán trước.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, việc này được tính riêng cho từng ví và từng tài khoản. Bạn không thể bán coin trong một ví rồi lấy giá vốn của coin đang nằm ở ví khác.

Khoản lỗ

Khoản lỗ có ích. Theo quy định của Mỹ:

Khoản lỗ trước hết được bù trừ với khoản lãi.
Nếu lỗ lớn hơn lãi, mỗi năm bạn có thể bù trừ tối đa 3.000 USD phần vượt với các thu nhập khác.
Phần còn lại được chuyển sang các năm sau.

Khoản lỗ chỉ được tính nếu bạn khai báo. Những người đã mất tiền thường bỏ qua giấy tờ và từ bỏ một thứ có giá trị.

Vấn đề wash sale

Với cổ phiếu, Mỹ có quy tắc wash sale. Nếu bạn bán lỗ rồi mua lại đúng thứ đó trong vòng 30 ngày trước hoặc sau, bạn chưa thể khấu trừ khoản lỗ.

Đạo luật đứng sau quy tắc đó áp dụng cho "cổ phiếu hoặc chứng khoán" ("stock or securities"). Ủy ban Hỗn hợp về Thuế của Quốc hội đã nhận xét vào tháng 9 năm 2026 rằng tài sản số không được nêu rõ trong phạm vi của nó.

Điều đó có thể thay đổi. Ngày 16 tháng 9 năm 2026, một ủy ban của Hạ viện Mỹ đã thông qua một dự luật, Digital Asset Tax Certainty Act, nhằm mở rộng quy tắc wash sale sang tài sản số. Vào lần cập nhật gần nhất của bài học này, dự luật chưa trở thành luật. Theo bản dự thảo, nó sẽ áp dụng hồi tố cho các giao dịch bán thực hiện sau khi dự luật được trình vào giữa tháng 9 năm 2026.

Hãy kiểm tra tình hình hiện tại trước khi trông cậy vào việc bán lỗ rồi mua lại.

NFT có thể khác

Thuế suất dài hạn cao nhất cho đồ sưu tầm là 28%, không phải 20%. IRS cho biết hiện tại họ quyết định một NFT có phải đồ sưu tầm hay không bằng cách xem NFT đó đại diện cho cái gì. Bài học 60 sẽ quay lại vấn đề này.

Ba thói quen

Ghi lại giá vốn khi mua, bao gồm cả phí.
Nắm rõ ngày nắm giữ.
Khai cả khoản lỗ lẫn khoản lãi.