"DEX'ler ve likidite havuzları: takas nasıl çalışır?"

Merkeziyetsiz bir borsada, yani DEX'te, başka bir kişiyle işlem yapmazsınız. Bir akıllı sözleşmenin tuttuğu bir token havuzuyla işlem yaparsınız. Bu ders havuzun fiyatı nasıl belirlediğini ve bir takasın gerçekte neye mal olduğunu açıklıyor.

Emir defteri yerine bir havuz

Ders 12, emir defterini anlatmıştı: merkezi bir borsanın eşleştirdiği alıcı ve satıcıların listesi. DEX'lerin çoğu farklı çalışır. Otomatik piyasa yapıcı (AMM) kullanırlar.

Bir havuz iki token tutar; örneğin ETH ve USDC. Herkes birini diğeriyle takas edebilir. Fiyat, o andaki havuzdaki iki tokenin oranından gelir.

Havuzu kim doldurur?

Likidite sağlayıcıları denen kişiler iki tokeni eşit değerde yatırır. Karşılığında paylarını kaydeden havuz tokenleri alırlar. Paylarını istedikleri zaman çekebilirler.

Her takas, havuza eklenen bir ücret öder. Orijinal Uniswap tasarımında ücret her işlemin %0,30'udur ve likidite sağlayıcılarına aittir. Diğer havuzlar farklı oranlar uygular.

Fiyat nasıl hareket eder?

Klasik kural basittir. Havuzdaki iki tokenin miktarlarını çarpın. Bir takas bu sayıyı değiştirmemelidir.

10 ETH ve 40.000 USDC içeren bir havuz düşünün. Fiyat ETH başına 4.000 USDC'dir ve iki miktarın çarpımı 400.000'dir.

1 ETH almak istiyorsunuz. Havuzda 9 ETH kalacak, bu yüzden 400.000 ÷ 9 = yaklaşık 44.444 USDC tutması gerekir. Fiyatı 4.000 olan bir ETH için, ücret öncesinde yaklaşık 4.444 USDC ödersiniz.

Başlangıç fiyatından %11 fazla ödediniz, çünkü kendi işleminiz fiyatı hareket ettirdi. Buna fiyat etkisi denir. Burada büyüktür, çünkü işlem havuza kıyasla büyüktür. Bin kat daha büyük bir havuzda aynı alım fiyatı neredeyse hiç kıpırdatmaz.

Büyük bir takastan sonra havuzun fiyatı başka yerlerdeki fiyattan ayrışır. Yatırımcılar fiyatlar yeniden eşleşene kadar ucuz tarafı alır. Bir havuzu geniş piyasayla uyumlu tutan şey bu arbitrajdır.

Kayma

Fiyat etkisi, işleminizin yol açtığı değişimdir. Kayma (slippage), diğer işlemler sizinkinden önce gerçekleştiği için beklediğiniz fiyatla aldığınız fiyat arasındaki farktır.

Bir DEX bir kayma toleransı belirlemenize izin verir. Fiyat aleyhinize bundan fazla hareket ederse takas kötü bir fiyattan gerçekleşmek yerine başarısız olur. Başarısız bir takas da gas'a mal olur.

Toleransı çok yüksek ayarlarsanız kötü bir fiyatı kabul edersiniz. Bekleyen takaslar herkes tarafından görülebilir ve otomatik yatırımcılar gevşek ayarlı büyük takasları arar. Takastan hemen önce alır, hemen sonra satarlar; bedelini takas yapan öder.

Her token listelenebilir

Listelemeleri kimse onaylamaz. Herkes bir token ve onun için bir havuz oluşturabilir, tokene ünlü bir tokenin adını ve sembolünü verebilir. Tek güvenilir tanımlayıcı, tokenin sözleşme adresidir. Onu bir arama sonucundan ya da mesajdan değil, projenin resmi sitesinden alın.

Fazla ödemeden takas yapmak

• Onaylamadan önce DEX'in gösterdiği fiyat etkisini kontrol edin.
• Büyük havuzları tercih edin. Sığ havuzlar kötü fiyat demektir.
• Kayma toleransını düşük tutun ve ancak bir takasın neden başarısız olduğunu anladığınızda yükseltin.
• Tokenin sözleşme adresini doğrulayın.
• Gas'ı hesaba katın. Küçük bir takasta ücretten fazlasına mal olabilir. Ders 32 gas'ı açıklıyor.
• Bir tokenin ilk takası bir onay ister. Ders 37 neye izin verdiğinizi açıklıyor.