Altcoin và memecoin: bạn thực sự đang mua gì

Altcoin là bất kỳ loại tiền mã hóa nào không phải bitcoin. Có hàng triệu loại, từ các mạng lưới lớn đến những trò đùa. Bài học này xoay quanh việc hỏi trước một câu: mình thực sự đang mua gì?

Một phổ rất rộng

Từ altcoin bao gồm những thứ rất khác nhau:

• Coin của mạng lưới, như ether, dùng để trả phí trên chính blockchain của nó
• Stablecoin, đã nói ở Bài học 10
• Token dự án gắn với một ứng dụng, thường cho quyền biểu quyết hoặc quyền truy cập
• Memecoin, được dựng quanh một trò đùa, một hình ảnh hay một trào lưu

Xếp tất cả vào một nhóm sẽ che mất những khác biệt quan trọng.

Những gì một token thường không phải

Mua cổ phiếu của một công ty cho bạn quyền sở hữu hợp pháp và quyền hưởng lợi nhuận. Hầu hết token không cho bạn cái nào cả.

Một token có thể cho bạn bỏ phiếu về một dự án hoặc trả tiền cho dịch vụ của nó. Giá của nó do người mua tiếp theo trả bao nhiêu quyết định. Trước khi mua, hãy hỏi:

• Ngoài việc bán, mình làm được gì với token này?
• Ai tạo ra nó, và họ cùng những người trong cuộc khác nắm bao nhiêu?
• Có thể tạo thêm không, và ai quyết định?
• Nếu ngày mai nhóm phát triển ngừng làm việc, liệu còn thứ gì dùng nó không?

Bài học 19 biến những câu hỏi này thành một phương pháp tìm hiểu.

Memecoin

Dogecoin được hai kỹ sư phần mềm, Billy Markus và Jackson Palmer, ra mắt ngày 6 tháng 12 năm 2013. Họ tạo ra nó như một trò đùa về đầu cơ tiền mã hóa. Nó không có giới hạn nguồn cung: mỗi năm có khoảng 5 tỷ đồng mới được thêm vào. Tháng 5 năm 2021, giá trị thị trường của nó có lúc vượt 85 tỷ đô la.

Câu chuyện đó đã truyền cảm hứng cho cả một làn sóng bắt chước. Tháng 2 năm 2025, nhân viên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) mô tả memecoin như sau:

• Chúng "thường có công dụng hoặc chức năng hạn chế hoặc không có".
• Giá trị của chúng "chủ yếu do nhu cầu thị trường và đầu cơ chi phối".
• Người mua chúng không "được luật chứng khoán liên bang bảo vệ".

Đó là cơ quan quản lý đang nói rằng bạn tự chịu trách nhiệm.

Người ta mất tiền thế nào

• Nguồn cung trong tay người trong cuộc. Người tạo thường nắm phần lớn và bán ra khi cơn sốt lên cao.
• Rug pull (rút thảm). Người tạo rút số tiền giúp việc giao dịch diễn ra, và token không còn bán được.
• Pump and dump (thổi giá rồi xả). Các nhóm quảng bá một token rồi bán cho những người đến muộn.
• Giao dịch mỏng. Với token nhỏ, chính lệnh bán của bạn có thể kéo giá xuống.

Một vài người mua sớm kiếm được khoản lời ngoạn mục, và những câu chuyện đó lan nhanh. Thua lỗ của những người mua sau ít được thấy hơn nhiều.

Một nguyên tắc tỉnh táo

Giá mỗi đồng thấp không có nghĩa đồng đó rẻ, như Bài học 17 cho thấy. Và nổi tiếng không làm một đồng tiền an toàn. Nếu bạn không giải thích được điều gì tạo ra giá trị cho một token, bạn đang đặt cược rằng sau này sẽ có người trả nhiều hơn.