Sàn giao dịch tiền mã hóa hoạt động thế nào

Sàn giao dịch là nơi hầu hết mọi người mua đồng tiền mã hóa đầu tiên. Đó là một công ty kết nối người mua với người bán và giữ tiền cùng coin của khách hàng. Bài học này giải thích cách nó hoạt động và bạn đang tin vào điều gì.

Điều gì xảy ra khi bạn mua

Bạn mở tài khoản và chứng minh danh tính.
Bạn nạp tiền từ ngân hàng.
Bạn đặt lệnh, và sàn ghép lệnh của bạn với một người đang bán.
Tài khoản của bạn hiển thị số dư tiền mã hóa.

Số dư đó là một bản ghi trong cơ sở dữ liệu riêng của sàn. Coin nằm trong các ví do sàn kiểm soát, thường gộp chung với coin của khách hàng khác. Bạn nắm một quyền đòi nợ đối với công ty. Bạn không nắm khóa.

Sổ lệnh

Sàn duy trì một danh sách các lệnh theo thời gian thực gọi là sổ lệnh.

Giá mua (bid) là mức giá người mua sẵn sàng trả.
Giá bán (ask) là mức giá người bán chấp nhận.

Khoảng cách giữa giá mua cao nhất và giá bán thấp nhất gọi là chênh lệch (spread). Giao dịch xảy ra khi người mua và người bán gặp nhau ở cùng một mức giá. Bài học 15 nói về các loại lệnh bạn có thể đặt.

Các ứng dụng "mua ngay" đơn giản ẩn sổ lệnh đi. Chúng chỉ báo một mức giá, đã cộng sẵn phần lời của họ.

Xác minh danh tính

Các sàn được quản lý phải xác minh khách hàng của họ là ai. Hãy chuẩn bị giấy tờ tùy thân và giấy tờ chứng minh địa chỉ. Quy trình này gọi là KYC, viết tắt của "know your customer" (biết khách hàng của bạn). Một sàn không yêu cầu gì có thể đang hoạt động ngoài vòng pháp luật.

Sàn giao dịch phi tập trung

Sàn phi tập trung, hay DEX, là một tập hợp hợp đồng thông minh chứ không phải một công ty. Bạn giao dịch trực tiếp từ ví của mình và tự giữ khóa. Không cần đăng ký, không có bộ phận hỗ trợ. Bạn chịu rủi ro hợp đồng thông minh, và không ai lọc giúp bạn những token giả hay vô giá trị. Hầu hết người mới bắt đầu dùng sàn tập trung.

Sàn giao dịch không phải ngân hàng

Ba sự kiện cho thấy điều gì có thể xảy ra:

Mt. Gox, 2014. Sàn ở Tokyo này từng xử lý hơn 70% toàn bộ giao dịch bitcoin. Tháng 2 năm 2014, sàn ngừng giao dịch và nộp đơn phá sản, báo cáo khoảng 850.000 bitcoin bị mất. Khoảng 200.000 đồng sau đó được tìm thấy.
FTX, 2022. Một trong những sàn lớn nhất sụp đổ vào tháng 11 năm 2022. Người sáng lập bị kết án 25 năm tù vì đánh cắp hơn 8 tỷ đô la tiền của khách hàng.
Bybit, 2025. Tin tặc đánh cắp khoảng 1,5 tỷ đô la trong một vụ tấn công duy nhất vào tháng 2 năm 2025. FBI quy trách nhiệm cho Triều Tiên.

Bảo hiểm tiền gửi của nhà nước không chi trả cho tiền mã hóa gửi ở sàn. Như cơ quan quản lý chứng khoán Mỹ nói, nếu bên lưu ký "bị hack, đóng cửa hoặc phá sản, bạn có thể mất quyền truy cập vào tài sản mã hóa của mình".

Sàn giao dịch là lối vào và lối ra hữu ích. Cấp độ 2 của khóa học này dạy bạn cách tự giữ coin.