"Sàn tập trung và sàn phi tập trung (CEX và DEX)"
Sàn giao dịch tập trung, hay CEX, là một công ty. Nó giữ tiền và coin của khách hàng và khớp người mua với người bán. Sàn giao dịch phi tập trung, hay DEX, là một tập hợp hợp đồng thông minh. Bạn giao dịch từ ví của chính mình với một pool token, và không công ty nào giữ coin của bạn.
So sánh song song
| Sàn tập trung | Sàn phi tập trung | |
|---|---|---|
| Vận hành bởi | Một công ty | Hợp đồng thông minh |
| Ai giữ coin của bạn | Sàn | Bạn |
| Đăng ký | Tài khoản và xác minh danh tính | Không cần. Bạn kết nối một ví |
| Trả bằng tiền ngân hàng? | Có | Không. Bạn đổi token này lấy token khác |
| Giá được xác định thế nào | Sổ lệnh của người mua và người bán | Tỷ lệ giữa hai token trong một pool |
| Hỗ trợ khi có sự cố | Một đội hỗ trợ | Không ai cả |
| Ai kiểm tra những gì được niêm yết | Sàn | Không ai cả. Ai cũng có thể niêm yết token |
Bạn đang tin vào điều gì
Trên sàn tập trung, số dư của bạn là một bản ghi trong cơ sở dữ liệu của công ty. Bạn nắm quyền đòi đối với công ty, chứ không nắm khóa. Đã có những sàn bị hack, đóng băng rút tiền và phá sản. Bài học 12 đưa ra ba ví dụ.
Trên sàn phi tập trung, bạn giữ khóa của mình. Bạn tin vào mã nguồn. Nếu hợp đồng có lỗi, hoặc bạn chấp thuận nhầm, không ai có nghĩa vụ bồi thường cho bạn.
Một giao dịch tốn bao nhiêu
- Tập trung: phí giao dịch, chênh lệch giá mua bán, và phí nạp, rút.
- Phi tập trung: phí của pool, phí mạng của giao dịch và tác động giá do chính giao dịch của bạn. Trong một pool nhỏ, một giao dịch lớn đẩy giá đi ngược lại bạn. Một lệnh hoán đổi thất bại vẫn tốn phí mạng.
Token giả
Sàn tập trung tự quyết định niêm yết gì. Trên sàn phi tập trung, ai cũng có thể tạo một token cùng tên và ký hiệu với một token nổi tiếng. Cách nhận diện đáng tin duy nhất là địa chỉ hợp đồng của token, lấy từ trang web chính thức của dự án.
Nên bắt đầu với loại nào
Phần lớn người mới bắt đầu với sàn tập trung, vì nó nhận tiền ngân hàng và có bộ phận hỗ trợ. Bài học 13 đưa ra danh sách kiểm tra để chọn sàn. Sàn phi tập trung chỉ hoạt động từ một ví do bạn kiểm soát, điều mà Cấp độ 2 sẽ dạy.
Sàn tập trung giữ coin của bạn và có thể sụp đổ như một công ty. Sàn phi tập trung để khóa ở lại với bạn và có thể hỏng như một đoạn mã. Bắt đầu với loại thứ nhất dễ hơn; loại thứ hai không có bộ phận hỗ trợ và không lọc những gì được niêm yết.
Trang này giải thích một điểm khác biệt. Đây không phải khuyến nghị, và chúng tôi không bảo bạn nên mua gì.
Nguồn
- US Securities and Exchange Commission: Crypto asset custody basics for retail investors
- Wikipedia: Mt. Gox
- US Department of Justice: Samuel Bankman-Fried sentenced to 25 years
- FBI: North Korea responsible for $1.5 billion Bybit hack
- US Commodity Futures Trading Commission: Understand the risks of virtual currency trading
- US Federal Trade Commission: What to know about cryptocurrency and scams
- Uniswap docs: How Uniswap works
- Uniswap support: Price impact vs price slippage
- Uniswap docs: Understanding swaps
- ethereum.org: Maximal extractable value
- US Securities and Exchange Commission: Crypto assets
- ethereum.org: Ethereum wallets
- bitcoin.org: Securing your wallet
- European Securities and Markets Authority: Markets in Crypto-Assets Regulation
- US Public Company Accounting Oversight Board: Exercise caution with proof of reserve reports
- ethereum.org: Ethereum security and scam prevention
- bitcoin.org: Exchanges
- CafeF: Sàn tài sản mã hóa đầu tiên của Việt Nam bao giờ ra mắt? (13 October 2026)
- The Leader: Sớm cấp phép các sàn tài sản số trong quý III/2026 (13 May 2026)
- VnExpress: Giao dịch tài sản mã hóa qua sàn không phép bị phạt tới 50 triệu đồng (18 July 2026)
- LuatVietnam: Nghị định 284/2026/NĐ-CP (21 July 2026)
Lấy từ các Bài 12, 42, 24 và 13, đối chiếu lần cuối với các nguồn này vào 23 tháng 10, 2026.
Khóa học qua email
Năm email ngắn giúp bạn bắt đầu, mỗi email dựa trên một bài học. Sau đó, mỗi tháng một email ngắn về những gì mới. Không mách giá và không thổi phồng.
Miễn phí. Hủy đăng ký bất cứ lúc nào. Xem thông báo quyền riêng tư của chúng tôi.
Bạn cũng muốn lưu tiến độ? Tạo tài khoản miễn phí.