Blockchain hoạt động thế nào

Blockchain là một sổ ghi giao dịch được gom thành các khối, trong đó mỗi khối được khóa chặt vào khối trước nó. Chính mối khóa đó khiến các bản ghi cũ rất khó bị sửa. Bài học này lần lượt đi qua từng phần.

Một sổ cái ai cũng kiểm tra được

Sổ cái là danh sách các giao dịch: ai trả cho ai, bao nhiêu. Trên Bitcoin, các máy tính độc lập gọi là nút đầy đủ (full node) mỗi máy giữ một bản sao sổ cái và kiểm tra mọi giao dịch, mọi khối theo quy tắc. Ai có máy tính và đường truyền phù hợp đều có thể chạy một nút.

Khối

Các giao dịch mới được gom vào một khối. Trên Bitcoin, trung bình khoảng mười phút lại có một khối mới được thêm vào. Mỗi khối chủ yếu chứa:

• Một loạt giao dịch
• Một dấu thời gian
• Dấu vân tay của khối trước

Hàm băm: dấu vân tay

Dấu vân tay đó gọi là mã băm (hash). Mã băm là một đoạn mã ngắn, độ dài cố định, được tính từ bất kỳ dữ liệu nào. Nó có ba tính chất hữu ích:

• Cùng một dữ liệu luôn cho cùng một mã băm.
• Đổi một ký tự sẽ cho ra mã băm hoàn toàn khác.
• Không thể đi ngược từ mã băm ra dữ liệu.

Bitcoin dùng hàm băm SHA-256, áp dụng hai lần.

Vì sao chuỗi khó bị thay đổi

Mỗi khối chứa mã băm của khối trước, nên các khối tạo thành một chuỗi. Giả sử ai đó sửa một giao dịch trong một khối cũ. Mã băm của khối đó thay đổi, khối tiếp theo giờ trỏ tới một mã băm không còn tồn tại, và mọi nút đều thấy sự sai lệch.

Để thay đổi được chấp nhận, kẻ tấn công phải dựng lại khối đó và mọi khối sau nó. Họ còn phải làm nhanh hơn tốc độ phần còn lại của mạng lưới thêm khối mới. Bài học 4 giải thích vì sao việc đó tốn kém đến vậy.

Xác nhận

Khi giao dịch của bạn được đưa vào một khối, nó có một xác nhận. Mỗi khối thêm vào phía trên là thêm một xác nhận. Giao dịch càng có nhiều xác nhận thì càng khó đảo ngược, nên nhiều dịch vụ chờ vài xác nhận rồi mới coi khoản thanh toán là hoàn tất. Sáu là mức tham chiếu thường dùng.