Tiền mã hóa là gì?

Tiền mã hóa là tiền kỹ thuật số không do ngân hàng hay chính phủ nào phát hành hoặc kiểm soát. Một mạng lưới máy tính giữ một sổ ghi chung về việc ai sở hữu cái gì. Bài học này giải thích điều đó có nghĩa là gì và vì sao nó quan trọng.

Phần lớn tiền vốn đã là tiền số

Phần lớn số tiền bạn dùng là một con số trong cơ sở dữ liệu của ngân hàng. Khi bạn trả bằng thẻ, ngân hàng giảm con số của bạn và tăng con số của cửa hàng. Bạn tin rằng ngân hàng ghi chép trung thực và cho bạn dùng tiền của mình.

Điều gì làm tiền mã hóa khác biệt

Tiền mã hóa cũng ghi lại số dư, nhưng không công ty nào giữ sổ ghi đó một mình. Các máy tính độc lập trên khắp thế giới mỗi máy giữ một bản sao và kiểm tra từng giao dịch theo cùng một bộ quy tắc. Sổ ghi chung đó gọi là blockchain, và Bài học 3 cho thấy nó hoạt động thế nào.

Từ thiết kế này có ba hệ quả:

Không có bên phát hành trung tâm. Đồng tiền mới được tạo ra theo quy tắc của mạng lưới, không phải theo quyết định của ngân hàng trung ương.
Bạn có thể tự giữ. Quyền sở hữu được chứng minh bằng một khóa bí mật, không phải bằng tài khoản ở một công ty. Ai giữ khóa thì người đó kiểm soát số tiền.
Giao dịch rất khó đảo ngược. Khi mạng lưới đã xác nhận một khoản thanh toán, không bộ phận chăm sóc khách hàng nào hoàn tác được.

Chữ "mã hóa" có nghĩa là gì

Cái tên bắt nguồn từ mật mã học, ngành toán học về truyền thông an toàn. Mật mã học được dùng để chứng minh bạn sở hữu tiền của mình và khiến mọi thay đổi trong các bản ghi cũ đều lộ ra. Nó không làm cho giao dịch trở nên bí mật. Trên Bitcoin và hầu hết các blockchain khác, mọi giao dịch đều công khai, gắn với một địa chỉ thay vì một cái tên.

Người ta dùng nó để làm gì

Người ta dùng tiền mã hóa để chuyển tiền ra nước ngoài, giữ tiền tiết kiệm bên ngoài hệ thống ngân hàng và đầu cơ giá. Bitcoin ra đời năm 2009 và là đồng đầu tiên. Từ đó đến nay đã có hàng triệu đồng tiền và token khác được tạo ra, và các cơ quan bảo vệ người tiêu dùng cảnh báo lừa đảo rất phổ biến.

Cái giá phải trả

Kiểm soát nhiều hơn nghĩa là trách nhiệm nhiều hơn. Ngay từ đầu, hãy nhớ ba rủi ro sau:

Giá có thể biến động mạnh chỉ trong một ngày.
Nếu bạn mất khóa bí mật, không ai có thể lấy lại tiền giúp bạn.
Các biện pháp bảo vệ của ngân hàng, như bảo hiểm tiền gửi hay yêu cầu hoàn tiền thẻ, hầu như không áp dụng. Quy định khác nhau tùy quốc gia.