Bir proje nasıl araştırılır?

"Kendi araştırmanı yap" kriptoda sık duyulan ama nadiren açıklanan bir tavsiyedir. Bu ders onu yedi soruya dönüştürüyor. Bunları yanıtlayamıyorsanız satın almaya hazır değilsiniz.

1. Ne işe yarıyor?

Projeyi tek ve sade bir cümleyle anlatın. Onu kim, ne için kullanıyor? Tek yanıt fiyatın yükseleceğiyse, araştırılacak bir proje yok demektir.

2. Arkasında kim var?

Geçmişini kontrol edebileceğiniz, adı belli kişiler arayın. Anonim ekipler her zaman dürüst olmayan ekipler değildir; sonuçta Bitcoin'in yaratıcısı da bilinmiyor. Ama parayı ve kodu kontrol eden anonim bir ekip çok büyük bir güven istiyor demektir.

3. Token nasıl işliyor?

• Şu anda kaç tane var ve azami miktar ne? Ders 17'ye bakın.
• Onları kim tutuyor? Bir blok gezgini, herhangi bir tokenin en büyük sahiplerini gösterir.
• Ekip ve ilk destekçiler için ne kadar ayrılmış ve ne zaman satabilecekler?
• Biri daha fazlasını oluşturabilir mi?

Arzın çoğunu birkaç adresin tuttuğu bir token, tek bir satıcı yüzünden çökebilir.

4. Getiri nereden geliyor?

Bir proje getiri ödüyorsa, bunu kimin ve neden ödediğini sorun. Gerçek getiri, gerçek kullanıcıların ödediği ücretlerden ya da faizlerden gelir. Yeni oluşturulan tokenlerden ya da yeni yatırımcıların parasından geliyorsa, büyüme durduğunda o da durur.

5. Kod kontrol edildi mi?

Açık kaynak kod ve bağımsız şirketlerin yayımladığı denetimler arayın. Özeti okuyun: ne bulundu ve düzeltildi mi? Denetim riski azaltır. Garanti değildir.

6. Çıkabilir misiniz?

Tokenin nerede işlem gördüğünü ve günde ne kadar işlem gördüğünü kontrol edin. Sığ hacimli tek bir küçük borsada bulunan bir tokeni almak kolay, satmak zor olabilir.

7. Resmi kaynaklar ne diyor?

• Düzenleyicinizin uyarı listesinde projeyi ve onu satan platformu arayın.
• AB'de token çıkaranlar MiCA kuralları gereği bir teknik rapor (white paper) yayımlamak zorundadır. ESMA, sicilindeki teknik raporların hiçbir otorite tarafından incelenmediğini ya da onaylanmadığını belirtiyor.
• ABD'de SEC, kendisinin bir teklifi onayladığı yönündeki iddialara karşı yatırımcıları uyarıyor. SEC'e yapılan bir başvuru onay değildir.

Teknik rapor, projenin kendi satış belgesidir. Onu başka yerlerde doğrulayabileceğiniz bilgiler için okuyun.

Kimin sözüne güveniyorsunuz?

Kripto içeriklerinin çoğu pazarlamadır. Influencer'lar çoğu zaman bahsettikleri şeyi tanıtmak için para ya da token olarak ödeme alır. Satacak bir şeyi olmayan kaynaklara daha fazla ağırlık verin: kod, blokzincirin kendi verileri, düzenleyiciler ve bağımsız haberler.

Tehlike işaretleri

• Garantili ya da olağandışı yüksek getiriler
• Bir son tarihten önce almanız için baskı
• Sözleşmeyi kimin kontrol ettiğine dair net bir yanıt olmaması
• Başka alıcılar getirmeye karşılık ödüller
• Soru soran herkese karşı düşmanca tavır

Araştırma riskinizi azaltır. Ortadan kaldıramaz ve iyi araştırılmış birçok proje yine de başarısız olur. Bu yüzden Ders 20, ne kadar yatırmanız gerektiğini konu alıyor.