Dữ liệu của NFT nằm ở đâu

Hình ảnh bạn thấy khi xem một NFT gần như không bao giờ nằm trên blockchain. Token giữ một đường dẫn, và đường dẫn đó dẫn tới nơi khác. Bài học này giải thích đó là đâu, và vì sao điều đó quyết định NFT có thể thay đổi hay biến mất không.

Vì sao không lưu trên blockchain?

Lưu dữ liệu trên blockchain rất tốn kém, vì mọi nút đều giữ một bản sao mãi mãi. Lưu nguyên một hình ảnh theo cách đó tốn rất nhiều phí. Vì vậy phần lớn bộ sưu tập chỉ lưu một đường dẫn ngắn trong hợp đồng và để phần còn lại ở nơi khác.

Chuỗi đường dẫn

Token trong hợp đồng giữ một đường dẫn, gọi là token URI.
Đường dẫn đó dẫn tới metadata: một tệp văn bản nhỏ ghi tên NFT, mô tả, các thuộc tính và một đường dẫn thứ hai.
Đường dẫn thứ hai dẫn tới hình ảnh hoặc tệp khác.

Ví và chợ NFT đi theo các đường dẫn này rồi hiển thị kết quả cho bạn. NFT chỉ bền vững bằng mắt xích yếu nhất trong chuỗi đó.

Ba nơi dữ liệu có thể nằm

Một máy chủ web thông thường. Đường dẫn là một địa chỉ web bình thường. Ai kiểm soát máy chủ đều có thể thay tệp, hoặc ngừng trả tiền lưu trữ. Khi đó token vẫn tồn tại nhưng trỏ vào khoảng không, hoặc vào một thứ khác.

IPFS. Một mạng chia sẻ tệp, nơi địa chỉ của tệp được tính từ chính nội dung của nó. Địa chỉ đó gọi là mã định danh nội dung.

Đổi một điểm ảnh thôi là mã định danh thay đổi. Vì vậy loại đường dẫn này không thể bị lặng lẽ trỏ sang dữ liệu khác.
Tệp chỉ còn truy cập được khi ít nhất một máy tính trong mạng giữ một bản sao. Việc giữ bản sao gọi là ghim (pinning). Nếu không ai ghim, tệp có thể biến mất dù đường dẫn vẫn đúng.

Trên chính blockchain. Một số ít bộ sưu tập lưu mọi thứ trong hợp đồng. Đây là lựa chọn bền vững nhất và hiếm nhất, vì chi phí.

Hai kiểu đường dẫn IPFS

Một đường dẫn IPFS có thể được viết theo hai cách:

Dạng ipfs:// theo sau là mã định danh. Đây là dạng đúng. Nó hoạt động miễn là ai đó trong mạng còn giữ tệp.
Dạng địa chỉ web đi qua một cổng (gateway), tức một trang web lấy tệp IPFS về cho trình duyệt thông thường. Nếu cổng đó đóng cửa, đường dẫn bị hỏng dù tệp vẫn còn.

Hướng dẫn của chính IPFS dành cho người tạo NFT nói rằng đường dẫn qua cổng không nên là đường dẫn chính được lưu trong token.

Bản thân đường dẫn có thể bị thay đổi không?

Đôi khi có. Một số hợp đồng cho phép chủ sở hữu cập nhật nơi token trỏ tới. Các dự án dùng điều này để công bố tác phẩm sau đợt bán, hoặc để sửa lỗi. Nó cũng có nghĩa chủ sở hữu có thể tráo thứ mà token của bạn hiển thị.

Một số hợp đồng khóa vĩnh viễn các đường dẫn. Chợ NFT có thể gắn nhãn điều này là metadata đã đóng băng (frozen metadata).

Cách kiểm tra

Trên chợ NFT hoặc trình khám phá khối, hãy xem chi tiết của token:

Token URI trỏ tới đâu? Một địa chỉ web, một cổng, hay ipfs://.
Metadata đã đóng băng chưa? Hay chủ sở hữu hợp đồng vẫn có thể thay đổi?
Ai đang duy trì các tệp? Một dự án đã im hơi lặng tiếng có thể sẽ ngừng làm việc đó.

Bài học 34 đã hướng dẫn cách đọc trình khám phá khối.

Những gì chợ NFT hiển thị

Chợ NFT là một ô cửa nhìn vào blockchain. Nó có thể ẩn hoặc gỡ một mục rao bán khỏi trang của mình. Token vẫn tồn tại trong hợp đồng và vẫn thuộc về bạn, nhưng có thể khó bán nếu các chợ lớn không hiển thị nó.