Akıllı sözleşmeler

Akıllı sözleşme (smart contract), bir blokzincirde saklanan bir programdır. Koşulları her sağlandığında tam olarak yazıldığı gibi çalışır. Bu ders bunun neleri mümkün kıldığını ve risklerin nerede olduğunu anlatıyor.

Avukat değil, otomat

Terimi 1994'te bilgisayar bilimci Nick Szabo ortaya attı. Benzetmesi bir otomattı: bir ürün seçersiniz, bedelini ödersiniz ve makine ürünü verir. Hiçbir satış görevlisinin bir şeye karar vermesi gerekmez.

Akıllı sözleşme de aynı şekilde çalışır. "Bu olursa şunu yap" biçiminde kurallar içerir. Ona doğru girdiyi gönderin, programlanmış sonucu üretsin.

Adına rağmen akıllı sözleşme hukuki bir sözleşme değildir. Koddur. Yazarlarının kastettiği şey olmasa bile kodun söylediğini yapar.

Onları faydalı kılan ne?

• Otomatik. Koşullar sağlandığında kod çalışır. Kimsenin her adımı onaylaması gerekmez.
• Öngörülebilir. Aynı girdi her zaman aynı sonucu verir.
• Herkese açık. Herkes kullanmadan önce bir sözleşmenin işlemlerini, çoğu zaman kodunu da inceleyebilir.
• Değiştirmesi zor. Bir kez yayımlandıktan sonra sözleşmenin kodu düzenlenemez.

Bazı projeler, geliştiricilerinin kodu sonradan değiştirmesine izin veren bir güncelleme anahtarı ekler. Bu hataları düzeltebilir. Ama aynı zamanda o anahtarı elinde tutana güvendiğiniz anlamına gelir.

Ne için kullanılıyorlar?

Akıllı sözleşmeler token oluşturur, borsaları ve borç verme hizmetlerini çalıştırır, stablecoin çıkarır. Anahtarları hiçbir şirket tutmadan büyük meblağları saklayabilirler. Güçlü yanları budur ve hataların bu kadar pahalı olmasının nedeni de budur.

Kod hatalı olduğunda

2016'da binlerce kişi ether'lerini Ethereum üzerindeki The DAO adlı bir yatırım fonunda topladı. Bir saldırgan kodunda bir açık buldu ve 3,6 milyon ETH'den fazlasını boşalttı.

Sözleşme, kodunun izin verdiği şeyi yaptı. Parayı geri vermek için Ethereum topluluğunun çoğunluğu 20 Temmuz 2016'da defterin kendisini değiştirmeyi kabul etti. Bazıları buna ilke olarak karşı çıktı ve eski zinciri sürdürdü; o zincir bugün Ethereum Classic olarak devam ediyor.

Böyle bir kurtarmanın tekrar yaşanması beklenmiyor. Bugün bir sözleşme istismar edildiğinde para genellikle gider.

Bu sizin için ne anlama geliyor?

Bir akıllı sözleşmeyi kullanmak, cüzdanınızla bir işlem imzalamak demektir. Bu imza, sözleşmeye tokenlerinizi taşıma izni verebilir.

• İmzalamadan önce cüzdanınızın ne dediğini okuyun. Anlamadığınız bir şeyi onaylamaya kör imzalama denir ve büyük bir risktir.
• Uzun süredir çalışan ve bağımsız denetçilerce incelenmiş sözleşmeleri tercih edin. Denetim riski azaltır. Ortadan kaldırmaz.
• Sürpriz bir ödülü "almak" için asla imza atmayın. Ders 37 kötü niyetli onayları ele alıyor.